ślub kościelny i cywilny a ludowe obrzędy

Niewiele tradycyjnych zachowań ze sfery świeckiej dotrwało do obecnych czasów. Wynika to między innymi z tego, że śluby urzędowe i kościelne skutecznie wyparły śluby wewnątrz społeczności lokalnej (śluby kościelne dołączyły do lokalnych obrzędów już w XVI wieku, zaś śluby urzędowe pojawiły się w XIX wieku), w której ślubu udzielali marszałek weselny, starostowie weselni, drużby, druhny. Były one opatrzone licznymi ludowymi zwyczajami i ich przestrzeganie było dowodem zawarcia małżeństwa. Tradycja kościelna, stopniowo wypierała świeckie zwyczaje, zaś śluby cywilne nabrały w Polsce większego znaczenia w czasach PRL, kiedy to starano się wszczepiać w społeczeństwo zachowania całkowicie pozbawione regionalnych korzeni. Dlatego przyglądając się ślubom cywilnym, które są obecnie coraz częstsze, widać, że są całkowicie obdarte ze zwyczajów i zachowań regionalnych. Sprowadzają się do urzędowej, sztywnej formy, zamazana została cała społeczna symbolika ślubu. W przypadku ślubów wyznaniowych są one oczywiście opatrzone bogatą symboliką wynikającą z tradycji kościoła, stąd też ich atrakcyjność w stosunku do ślubów cywilnych. Niemniej i w tym przypadku, ciężko szukać dawnych cech.

Na pewno najtrwalszą tradycją, która wpisała się sztywno w kanon obowiązujących zasad jest wymiana obrączkami, niezależnie od rodzaju ślubu. Element ten występuje zarówno przy ślubach cywilnych, wyznaniowych jak i konkordatowych. Stanowi jedyny element, z którego nie chcą i obecnie nie mogą zrezygnować państwo młodzi. Obrączki stały się symbolem zawartego małżeństwa już w średniowieczu i VII wieku pojawiły się u Wizygotów. Tak jak koło od najdawniejszych czasów było symbolem słońca, jedności i doskonałości, tak okrągły kształt obrączek od tysiącleci uznawany był za symbol wieczności, nieskończoności i wierności. Obrączka jako „magiczny krąg” zapewniała nierozerwalność więzi i bezpieczeństwo. Cytując Hansa Biedermanna:

„Wymiana obrączek nawiązuje do symboliki nie mającego początku ani końca kręgu, wiąże się też z rozpowszechnionym poglądem, że małżeństwa zawierane są w niebie (małżonkowie przeznaczeni są sobie jeszcze zanim się urodzą). Przekonanie to panowało nie tylko w Europie, ale i w dawnych Chinach”¹.

W Polsce zwyczaj wymiany obrączek rozpowszechnił się dopiero w XVIII wieku, wypierając wymianę wiankami bądź pierścionkami i od tego momentu gest ten na trwałe wpisał się w tradycję. Został on jednocześnie przejęty przez kościół a później przez państwo.

Przypisy:

1. H. Biedermann, Leksykon symboli, Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA, Warszawa 2001, s. 238.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *